1. Turhan Selçuk: Az Çizgiyle Çok Şey Söyleyen Usta
1922 Milas doğumlu Turhan Selçuk, Türk karikatüründe yazısız ve düşünce ağırlıklı çizginin kurucu ismidir. 1957'de Milliyet'te yayımlamaya başladığı Abdülcanbaz, Aziz Nesin ve Rıfat Ilgaz'ın katkılarıyla halkı ve namusu savunan bir kahramana dönüştü; Türk çizgi roman tarihinin köşe taşlarından biri oldu. Tasvir, Şaka, Akbaba, Aydede ile Cumhuriyet ve Milliyet gazetelerinde çalışan Selçuk, 1950 Kuşağı'nın lideri kabul edilir. 1993-97 arasında dünyayı dolaşan 'İnsan Hakları' sergisi, çizgisinin uluslararası tanınırlığını taçlandırdı.
2. Oğuz Aral: 'Mizahın Abisi' ve Gırgır Okulu
1936 Silivri doğumlu Oğuz Aral, Türk mizah tarihinin atölye ustasıdır. 17 yaşında Akbaba'da çizmeye başlayan Aral, 1972'de kardeşi Tekin Aral ile kurduğu Gırgır'ı haftada 500 bin tirajla Avrupa'nın en çok satan mizah dergilerinden biri haline getirdi. Avanak Avni, Utanmaz Adam, Köstebek Hüsnü ve onlarca tipleme yarattı; sayfalarında Latif Demirci, Hasan Kaçan, Mehmet Çağçağ ve Metin Üstündağ gibi onlarca çizer yetiştirdi. Türkiye'nin ilk animasyon stüdyosunu kuran Aral, 26 Temmuz 2004'te Bodrum'da hayatını kaybetti.
3. Semih Balcıoğlu: Sözsüz Karikatürün Mucidi
1928 İstanbul doğumlu Semih Balcıoğlu, ilk karikatürünü 15 yaşında Akbaba'nın 'Genç Fırçalar' köşesinde yayımladı. 1969'da kurduğu Karikatürcüler Derneği'nin başkanlığını üç dönem üstlendi. Türkiye'de üç boyutlu karikatür denemelerinin ilk sahibi olan ünlü Türk karikatür sanatçılarından Balcıoğlu, 19 albüm, 67 kişisel sergi ve aralarında Skopje Gümüş Güvercini, Pescara Altın Madalyası ve Bordighera Altın Hurması'nın bulunduğu 41 uluslararası ödüle imza attı.
4. Ferruh Doğan: Çizginin Entelektüel Damarı
1932 İstanbul doğumlu Ferruh Doğan, 13 yaşında Babıâli'ye girip Doğan Kardeş ve Şaka dergilerinde çizmeye başlayan erken yetenektir. Asrileşen Köy ve Çizgili Dünya albümleri, gravür ve grafik dilinin karikatüre taşındığı kitabi bir çizgiyi temsil eder. Bordighera, Marostica, Skopje ve Belçika'da uluslararası dereceler kazanan Doğan'ın bir çizimi Tolentino Uluslararası Mizah Müzesi'nin koleksiyonundadır. Türk karikatürünün entelektüel kanadının sembol isimlerindendir.
5. Behiç Ak: Kentli İroninin Mimarı
1956 Samsun doğumlu Behiç Ak, mimarlıktan beslenen gözlem disipliniyle 1989'dan beri Cumhuriyet gazetesinde Kim Kime Dum Duma bandını çizmektedir. Karikatürlerinin yanında Fay Hattı, Bina, Tek Kişilik Şehir gibi tiyatro oyunları, çocuk kitapları ve belgesel filmleriyle disiplinler arası bir kimliktir. Japonya'da en çok kitabı basılan Türk çocuk yazarıdır. 6. Muğla Uluslararası Karikatür Yarışması'nda 2026'da kendi adına 20.000 TL'lik özel ödül koyulmuş olması, kuşakları aşan bir kabul görmenin işaretidir.
6. Latif Demirci: 'Maganda'nın Babası
1961 İstanbul doğumlu Latif Demirci, 14 yaşında Gırgır'da başlayan kariyeriyle Gırgır ekolünün en parlak kalemlerinden biri oldu. Bülent Arabacıoğlu ile birlikte popülerleştirdiği Maganda, Türk popüler kültürüne yerleşen sosyolojik bir tip haline geldi; tek başına çizdiği Muhlis Bey ise 90'ların sembolik karakterleri arasında yer aldı. Hıbır, HBR Maymun, Nokta ve uzun yıllar Hürriyet'te çalıştı. 5 Haziran 2022'de aramızdan ayrılan Demirci için 2025-2026 döneminde anma sergileri ve dijital arşivleme çalışmaları sürmektedir.
7. Ramize Erer: Feminist Mürekkebin Öncüsü
1963 Kırklareli doğumlu Ramize Erer, 1990'da yayımladığı Bir Bıyıksız ile Türkiye'de karikatür albümü çıkaran ilk kadın çizer oldu. Radikal'de 13 yıl süren Tehlikeli İlişkiler bandı ve yarattığı Kötü Kız karakteriyle Türk feminist mizahının simgesi haline geldi; albümleri Almanca ve İtalyanca'ya çevrildi. 2017'de Fransa'dan 'Yaratıcı Cesaret Ödülü' aldı. Toplumsal cinsiyet, evlilik kurumu ve bedeni doğrudan ele alan çizgisi, bugün hâlâ kuşakların referans noktasıdır.
8. Semih Poroy: Beyefendi Mizahının Çizeri
1954 Samsun doğumlu Semih Poroy, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olmasına karşın hayatını çizgiye verdi. 1975'te Akbaba'da yayımlanan ilk karikatürlerinin ardından Vatan, Milliyet, Demokrat ve özellikle 1977'den itibaren çalıştığı Cumhuriyet'te uzun yıllar süren Harbi bandı ve Feklavye köşesiyle Türk basın karikatürünün simge isimlerinden oldu. Sade çizgisi, portredeki ustalığı ve edebiyatla iç içe karikatür anlayışı, kuşaklar arası bir entelektüel köprü kurdu.
9. Erdil Yaşaroğlu: Penguen'in Kurucu Yüzü
1971 İstanbul doğumlu Erdil Yaşaroğlu, 1989'da Limon'da çizmeye başlayıp dergi 1991'de Leman'a dönüştüğünde 13 yıl bu çatı altında çalıştı. 2002'de Bahadır Baruter, Selçuk Erdem ve Metin Üstündağ ile Penguen'i kurdu; dergi kısa sürede Türkiye'nin en çok satan haftalık mizah dergisi haline geldi. 2012'de çizdiği dev karikatürle Guinness Rekorlar Kitabı'na giren Yaşaroğlu, heykel ve enstalasyon işleriyle de tanınır; 2000'ler bağımsız mizah dalgasının kamusal yüzü olarak kabul edilir.
10. Selçuk Erdem: Hayvanlar, Uzaylılar ve Sessiz Mizah
1973 Eskişehir doğumlu Selçuk Erdem, 1990'da Limon'da başlayan kariyerini Leman ve L-Manyak'ta sürdürdü; 2002'de Penguen'in dört kurucusundan biri oldu. Derginin amblemi olan uçmaya çalışan penguen, onun çizgisinden çıktı. Hayvanlar, yeniçeriler ve uzaylılarla kurduğu absürt evren, kuşağının en özgün mizah dünyalarından biridir. Karikatürler 1-2-3 ve Unplugged albümleriyle yurt dışında geniş okur kitlesine ulaşan Erdem, dijital sahnenin de en çok takip edilen Türk çizerleri arasındadır.
11. Tan Oral: 'Karikatür Bir Çığlıktır'
1937 Merzifon doğumlu Tan Oral, Mimar Sinan Üniversitesi Mimarlık Bölümü mezunudur. 1976'da Politika gazetesinde başlayan günlük politik karikatür çizimini Cumhuriyet'te 32 yıl boyunca sürdürdü; ardından Taraf ve T24'te yayınladı. Karikatürcüler Derneği'nde üç dönem başkanlık yaptı. Yürüyenler kitabı ve animasyon filmleriyle akademik dünyada karikatürü ciddi bir disiplin olarak kuran isimdir. 'Karikatür bir çığlıktır' özdeyişi, sanat anlayışının özetidir.
Editoryal Bir Not
Bu liste, 'en iyi 11' iddiası taşımaz; Türk karikatürünün omurgasını oluşturan, kuşakları birbirine bağlayan bir okuma haritasıdır. Her ismin daha derinine inmek için karikatüristlerin biyografileri dosyasına, dergi merkezli bir okuma için Leman ve Gırgır dergileri tarihçesine geçebilirsiniz. Türk karikatür kültürünün geniş bağlamı için ana sayfa karikatür rehberi başlangıç noktası olabilir.
Karikatür bir çığlıktır. — Tan Oral
Gırgır, haftada 500 bin tirajla Avrupa'nın en çok satan mizah dergilerinden biriydi.
İlgili Dosyalar
Bu on bir ismin hayat hikâyelerini detaylı okumak için karikatürist biyografileri dosyamıza geçin.
Anasayfaya Dön